Mak w kuchni

Ziarenka smaku i zdrowia

Mak to maleńkie nasionka o lekko orzechowym, słodkawym smaku, które od wieków goszczą w polskiej kuchni. Są szczególnie cenione za bogactwo tłuszczów – zwłaszcza kwasów linolenowego (omega-6) i oleinowego (omega-9), wspomagających zdrowie serca i naczyń krwionośnych, oczywiście pod warunkiem, że ich spożycie równoważymy kwasami omega-3.

To także doskonałe źródło białka, witamin A, D, E, B3 i minerałów, z których wyróżnia się wapń niezbędny dla mocnych kości i zdrowych nerwów. Mak dostarcza również błonnika, który wspiera trawienie i pomaga obniżyć poziom cholesterolu.

Warto pamiętać, że mak jest produktem wysokokalorycznym – 100 g to blisko 480 kcal i aż 40 g tłuszczu. W połączeniu z bakaliami lub miodem staje się prawdziwą bombą kaloryczną, dlatego warto zachować umiar.

Kiedyś mak uprawiano także dla opium pozyskiwanego z niedojrzałych makówek. Zawiera ono alkaloidy o działaniu leczniczym i narkotycznym, dawniej stosowane jako środek przeciwbólowy i nasenny. Dziś uprawa maku w przydomowych ogródkach jest w Polsce zabroniona.

Właściwości lecznicze

Mak i opium z niego pozyskiwane należą do najstarszych znanych człowiekowi surowców leczniczych. Już Hipokrates polecał napój z maku dla łagodzenia bólu, a starożytni Grecy używali go nawet przy egzekucjach.

Spożycie dużej ilości maku może mieć działanie psychoaktywne, dlatego zaleca się rozsądek w jego stosowaniu.

Wigilijny przysmak

Mak to nieodłączny bohater bożonarodzeniowych stołów w Polsce. Trudno wyobrazić sobie Wigilię bez słodkich potraw makowych, które nie tylko smakują wyjątkowo, ale niosą też ze sobą bogatą symbolikę – dostatku, szczęścia i płodności.

Do najpopularniejszych świątecznych dań należy kutia, makówki, makowce, strucle, a także łazanki i pierogi z makiem. Każde z nich przywołuje ciepło domowych tradycji i rodzinnych spotkań.

• łazanki z makiem i bakaliami

• pierogi z makiem na słodko

• makówki

W Wielkopolsce mak zdobi jeszcze jeden jesienny przysmak – rogale marcińskie, wypiekane z okazji dnia św. Marcina, do których używa się delikatniejszego w smaku maku białego.

Olej makowy

Mak w polskiej kuchni to nie tylko wypieki. Z jego nasion tłoczy się także olej, bogaty w kwasy linolowy i oleinowy, które wspierają prawidłową pracę układu krążenia oraz dbają o kondycję skóry, włosów i paznokci.

Naturalny, tłoczony na zimno olej z maku niebieskiego ma subtelny, orzechowy smak, który rewelacyjnie podkreśli sałatki, dressingi, słodkie sosy i wypieki. Może także wzbogacić domowe kosmetyki, nawet te przeznaczone dla delikatnej skóry dzieci.

Aby zachował świeżość i wartości odżywcze, olej makowy warto przechowywać w ciemnej butelce, w temperaturze 5–10°C.

Zdjęcie: istockphoto.com © Taratorki