Domowe przetwory są najlepsze :)

Dlaczego warto robić przetwory w domu?

Świeże owoce i warzywa oraz gotowe przetwory są dostępne na rynku przez cały rok. Jednak nic nie jest w stanie zastąpić smaku przetworów przygotowanych własnoręcznie. Sami decydujemy o smaku, ilości cukru i nie dodajemy konserwantów. Warto wiedzieć, że owoce i warzywa to doskonałe źródło błonnika, który daje uczucie sytości, pobudza perystaltykę jelit, sprzyja zachowaniu prawidłowej wagi ciała i zapobiega nowotworom przewodu pokarmowego.

Złote zasady domowych przetworów

Aby przetwory miały odpowiednią konsystencję, kolor, aromat i długo się nie psuły, warto przestrzegać kilku podstawowych zasad.

Wybieraj owoce i warzywa najwyższej jakości — najlepiej uprawiane naturalnie, bez nawozów chemicznych, idealnie z własnego ogródka
Zwracaj uwagę na wygląd — owoce i warzywa powinny być świeże, zdrowe, dojrzałe i nieuszkodzone. Nawet kilka uszkodzonych owoców może zepsuć całą partię konfitur
Unikaj zbierania owoców i warzyw podczas deszczu — jest wtedy większa szansa, że będą się psuły lub gniły
Rób przetwory tuż po zbiorze owoców i warzyw
Dokładnie oczyść, opłucz, odrzuć pestki i osusz surowce
Słoiki i zakrętki dokładnie umyj. Słoiki dodatkowo wygotuj (włóż do garnka, zalej zimną wodą, po zagotowaniu gotuj 5 minut na średnim ogniu pod przykryciem). Zakrętki wyparz, a następnie wszystko wysusz
Sprawdzaj, czy słoiki nie są wyszczerbione, a zakrętki nie zardzewiałe, pokrzywione i czy ich wewnętrzna strona się nie kruszy

Przetwory przygotowuj zgodnie z przepisem, przekładaj do słoików, dokładnie zakręcaj i pasteryzuj (dno dużego garnka wyłóż ściereczką, wlej wodę, umieść słoiki zakryte wodą do ok. 3/4 wysokości, przykryj garnek i pasteryzuj na średnim ogniu)

Długość pasteryzacji zależy od produktu i najczęściej podawana jest w przepisach — dzięki niej zostaje zahamowany rozwój drobnoustrojów, a smak produktów się nie zmienia

Nie zmieniaj proporcji składników podanych w przepisie — ilość soli lub cukru jest dobrana tak, by uniemożliwić rozwój drobnoustrojów

Gotowe przetwory przechowuj w ciemnym i chłodnym miejscu

Po otwarciu słoika przetwory nadają się do spożycia przez kilka do kilkunastu dni, ale większość szybko traci witaminy — najlepiej zużywać je w ciągu 1-2 dni. Wygodnie jest zaprawiać przetwory w małych słoikach

Kiedy i co zaprawiać?

Najlepszym momentem na domowe przetwory jest późne lato i wczesna jesień. To wtedy zaprawiamy ogórki, paprykę, pomidory, jabłka, wiśnie, śliwki, grzyby, dynię, czerwone buraki i kapustę. W spiżarni zaczyna przybywać wyśmienitych przetworów z truskawek, malin, jagód, brzoskwiń, pigwy, żurawiny, jarzębiny i dzikiej róży.

Najpopularniejszą metodą konserwowania owoców jest zasypanie surowych owoców cukrem — w ten sposób zachowają najwięcej witamin. Dotyczy to najczęściej porzeczek, poziomek, malin, jagód i truskawek. Gdy chcemy przechowywać je dłużej, należy je pasteryzować.

Owoce o twardej skórce (np. agrest, rajskie jabłuszka, morele, śliwki) warto przed włożeniem do syropu ponakłuwać lub obgotować w wodzie. Owoce łatwo rozpadające się (np. truskawki, poziomki, maliny) dobrze jest zanurzyć na chwilę w spirytusie.

Konfitury, dżemy i marmolady — czym się różnią?

Syrop na konfitury przygotowuje się rozpuszczając cukier w wodzie lub w soku owocowym. Na 1 kg owoców potrzeba 1-1,5 kg cukru, w zależności od rodzaju owoców. Cukier wsypuje się porcjami, cały czas mieszając aż do wrzenia, na koniec zbiera się szumowiny.

Konfitur podczas smażenia nie powinno się mieszać — należy smażyć na małym ogniu i od czasu do czasu potrząsać garnkiem, a pianę zbierać. Najlepiej smażyć je przez kilka dni. Konfitury są gotowe, kiedy owoce nie wypływają na powierzchnię — powinny być szkliste, całe i równomiernie rozłożone w gęstym syropie. Na koniec smażenia można dodać cynamon, wanilię, skórkę z cytryny lub pomarańczy. Aby długo zachowały świeżość, przed zamknięciem do każdego słoika wlej łyżeczkę spirytusu.

Zdecydowanie mniej cukru mają dżemy, które zazwyczaj przyrządza się z jednego lub kilku rodzajów owoców. Najlepsze dżemy to takie, w których przynajmniej część owoców jest w całości. Natomiast owoce całkowicie rozgotowane i przetarte to marmolada, którą robi się zwykle z mieszanych owoców.

Rodzaje przetworów — ściągawka

Konfitury — całe owoce w gęstym syropie, smażone przez kilka dni
Dżemy — mniej cukru, część owoców w całości
Marmolady — owoce całkowicie rozgotowane i przetarte
Marynaty — warzywa lub owoce w zalewie octowej, pasteryzowane
Kiszonki — warzywa fermentowane, przechowywane poniżej 10 st. C

Marynaty i kiszonki

Do marynowania zamiast octu spirytusowego najlepiej używać octu winnego, który jest zdrowszy. Marynatę przeznaczoną do pasteryzowania wlewaj do słoika nie wyżej niż 2 cm od jego otworu. Następnie mocno zakręć słoik i pasteryzuj.

Kiszonkę przez pierwsze około 5 dni trzymaj w temperaturze pokojowej. Po zakończeniu fermentacji przenieś ją do chłodniejszego pomieszczenia (poniżej 10 st. C).

Przetwory z grzybów

Na przetwory z grzybów nadają się głównie borowiki, podgrzybki, maślaki, kozaki, rydze, kurki, gąski i opieńki. Grzyby dokładnie oczyść, ugotuj w osolonej wodzie do miękkości i odsącz. Włóż do słoików i ostudź.

Przygotuj zalewę: do garnka wlej 3 szklanki wody, 1 szklankę octu 10%, 3 łyżeczki cukru, 1,5 łyżeczki soli oraz przyprawy — pieprz, ziele angielskie i liście laurowe. Wymieszaj, gotuj 15 minut i gorącą zalej grzyby. Słoiki szczelnie zakręć, odwróć do góry dnem i pozostaw do wystygnięcia. Później pasteryzuj około 20 minut.

Zaletą domowych przetworów jest fakt, że są w stu procentach zdrowe — nie zawierają szkodliwych konserwantów chemicznych, są starannie przygotowane i zrobione ze świeżych składników.

Domowe przetwory są proste i wyjątkowo szybkie do przygotowania, dlatego warto je robić. Nie chodzi o ogromne ilości — wystarczy tyle, żeby starczyło do następnego sezonu owocowo-warzywnego. Dzięki temu w zimie będziemy mieć dostęp do witamin zawartych w owocach i warzywach. A warto jeść to, co zrobimy sami, bo przynajmniej wiemy co jemy.