Lubczyk - naturalna przyprawa maggi

Właściwości lecznicze lubczyku

Lubczyk pochodzi z obszarów Iranu i Afganistanu, a już w starożytnej Grecji i Rzymie był niezwykle ceniony. Dziś uprawia się go niemal na całym świecie. Poza kulinariami, znalazł zastosowanie także w medycynie naturalnej, gdzie od dawna wspierał leczenie dolegliwości układu moczowego, pokarmowego i oddechowego. W ziołolecznictwie wykorzystuje się zarówno liście, jak i korzenie tej rośliny.

Korzeń lubczyku obfituje w olejki eteryczne, skrobię, cukry, substancje żywicowe, kumarynę, fitosterole oraz kwasy organiczne. Odwar z korzenia pomaga przy niewydolności nerek i problemach z drogami moczowymi, a dzięki kumarynie działa przeciwzakrzepowo. Fitosterole wspierają profilaktykę przeciwmiażdżycową. Warto jednak pamiętać, aby podczas stosowania naparów z korzenia unikać silnego słońca.

Lubczyk szczególnie poleca się osobom z problemami dróg moczowych oraz przy schorzeniach, którym towarzyszy zmniejszone wydalanie moczu. W tradycji ludowej używano go także przy infekcjach górnych dróg oddechowych jako środek wykrztuśny.

Lubczyk w kuchni

Liście lubczyku z wyglądu, smaku i zapachu przypominają seler, a ich korzenny, intensywny aromat wnosi do dań charakterystyczną nutę. To właśnie wyciąg z lubczyku jest jednym z głównych składników popularnej przyprawy „maggi”.

Zarówno świeże, jak i suszone liście świetnie sprawdzają się jako dodatek do zup – zwłaszcza tych z ziemniakami, groszkiem, fasolą czy soczewicą. Doskonale podkreślają także smak rosołu. Lubczyk wzbogaca dania mięsne, rybne, sałatki, sosy oraz marynaty, a także ziołowe masło i twarożki. W niektórych krajach łodygi gotuje się niczym szparagi lub chrupie na surowo jak seler naciowy.

Ze względu na intensywny zapach warto stosować go z umiarem, ale kilka liści potrafi skutecznie zamaskować nieprzyjemną woń warzyw takich jak szpinak czy kapusta. Suszone liście najlepiej przechowywać w ciemnym, szczelnym pojemniku – szybko tracą swój aromat.

Korzeń lubczyku, o słodko-gorzkim smaku, często dodaje się do zup i sosów mięsnych. Rozdrobnione nasiona są popularne w kuchni angielskiej jako dodatek do chleba, ciast i innych wypieków, a niektórzy wzbogacają nimi nawet herbatę z miodem. Lubczyk bywa też składnikiem mieszanek ziołowych oraz kostek bulionowych, a w przemyśle spirytusowym nadaje aromat wódkom i likierom.

Jak zbierać i przechowywać lubczyk?

Liście lubczyku można zrywać przez cały sezon i wykorzystywać na świeżo, ale świetnie znoszą także mrożenie i suszenie. Aby zachować ich aromat, najlepiej ścinać łodygi z liśćmi jeszcze przed kwitnieniem, a potem rozwieszać je w przewiewnym, suchym i zacienionym miejscu. Po wysuszeniu listki należy przechowywać w szczelnym pojemniku, by nie straciły walorów smakowych.

Korzeń najlepiej wykopywać wczesną wiosną lub jesienią, w drugim lub trzecim roku wzrostu rośliny. Po oczyszczeniu i osuszeniu kroi się go na kawałki i suszy w temperaturze 30–35°C. Gotowe, suche korzenie przechowuj w papierowych torebkach.

Nasiona lubczyku zbiera się późnym latem, ścinając łodygi, gdy przybierają brązową barwę. Główki nasienne warto dosuszyć w papierowych torbach, a gotowe nasiona przechowywać w szczelnych pojemnikach.

Lubczyk w tradycji ludowej uznawany był za afrodyzjak – niegdyś wpinano go nawet we włosy panien młodych, by przynosił szczęście i zdrowie.