Nowalijki smaczne, ale czy zdrowe?

Nowalijki – pierwsze warzywa wiosny

Nowalijki to pierwsze, świeże warzywa, jakie pojawiają się w sklepach po zimie. Najczęściej sięgamy po rzodkiewkę, szczypiorek, sałatę, ogórka, cebulkę, botwinkę czy kalarepę. Oprócz tego, że świetnie wzbogacają nasze potrawy, stanowią również wartościowe źródło witamin i minerałów.

Warto pamiętać, że większość nowalijek trafiających na nasze stoły pochodzi ze szklarni. W takich warunkach rośliny mają mniej słońca, a do ich wzrostu stosuje się nawozy sztuczne. To sprawia, że warzywa mogą zawierać mniej witaminy C i flawonoidów, a ich smak bywa delikatniejszy niż latem.

Przez ograniczone światło oraz sposób uprawy, w nowalijkach może pozostać więcej związków azotowych, które w naturalnych warunkach byłyby szybciej przetwarzane. Warto o tym pamiętać, wybierając wiosenne warzywa do swojej kuchni.

Azotany – na co uważać?

Do uprawy nowalijek często wykorzystuje się dużo nawozów azotowych. Rośliny nie wybierają, ile ich pobiorą – wchłaniają tyle, ile dostaną. W efekcie może zdarzyć się, że ilość tych związków przekracza dopuszczalne normy.

Nadmiar azotanów może początkowo powodować zatrucia, a z czasem prowadzić do poważniejszych problemów zdrowotnych, takich jak rak żołądka.

Azotany najczęściej gromadzą się w korzeniach i liściach warzyw. Mniej szkodliwe substancje magazynują pomidory, ogórki, cebula, marchew czy brokuły, natomiast bardziej chłonne są szczypiorek, sałata, rzodkiewka i szpinak. Największe stężenie związków znajduje się tuż pod skórką warzyw korzeniowych, dlatego warto je obierać przed spożyciem.

Jak wybierać i przechowywać nowalijki?

Świeżość to podstawa – nowalijki naszpikowane azotanami szybciej więdną. Wybieraj warzywa jędrne, sprężyste, bez śladów pleśni, przebarwień i zgnilizny. Lepiej postawić na drobniejsze, nieprzerośnięte sztuki – często zawierają mniej środków chemicznych.

Zdrowe warzywa mają charakterystyczny, delikatny zapach. Choć nie będzie on intensywny jak latem, powinien być wyczuwalny. Warto też zapytać sprzedawcę o pochodzenie nowalijek – najlepiej wybierać produkty od sprawdzonych dostawców lub z gospodarstw ekologicznych, gdzie stosuje się mniej nawozów sztucznych.

Nowalijki przechowuj w lodówce lub chłodnym miejscu, ale unikaj szczelnych opakowań foliowych – wilgoć sprzyja powstawaniu szkodliwych związków. Przed jedzeniem zawsze dokładnie myj warzywa pod bieżącą wodą.

Bezpieczne przygotowanie wiosennych warzyw

W zależności od rodzaju nowalijki, warto zastosować określone sposoby przygotowania, by ograniczyć ilość szkodliwych substancji:

• Kapusta — usuń zewnętrzne liście i głąb, tam gromadzi się najwięcej azotanów.

• Kalafiory i brokuły — dokładnie opłucz pod bieżącą wodą, a potem mocz przez kilkanaście minut w zimnej wodzie z dodatkiem soku z cytryny.

• Rzodkiewki — opłucz kilkakrotnie przed jedzeniem.

• Młody koperek — usuń grube łodyżki, bo zawierają sporo azotanów.

Nowalijki z własnej doniczki

Najzdrowsze są nowalijki wyhodowane samodzielnie. Choć kalarepa czy brokuły wymagają więcej miejsca, to własne zioła lub kiełki możesz mieć nawet na kuchennym parapecie. Wystarczy nasłonecznione miejsce i regularne podlewanie, by cieszyć się świeżą zieleniną bez obaw o nawozy.

W domu z łatwością wyhodujesz:

• rzeżuchę,

• szczypiorek,

• natkę pietruszki,

• kiełki (np. słonecznika, lucerny, soczewicy),

• koper.

Pamiętaj, że nowalijki spożywane z umiarem są świetnym urozmaiceniem diety i cennym źródłem witamin oraz minerałów. Dbaj o ich jakość, a dostarczą Ci wiosennej energii i smaku!