Szczaw - niedoceniany przysmak z łąk

Krótka charakterystyka

Szczaw należy do rodziny rdestowatych i występuje niemal w całej Europie, a także na terenach Azji czy Afryki Północnej. Kwitnie od maja do czerwca i łatwo rozpoznać go po wydłużonych, strzałkowatych liściach. W zależności od odmiany, liście mogą mieć różne odcienie zieleni – od jasnych po niebieskozielone.

Kilka gatunków szczawiu rośnie w Polsce dziko na polach i łąkach, ale nie brakuje też odmian uprawnych. Najczęściej spotykany dziko jest szczaw zwyczajny – drobniejszy i bardziej kwaśny niż jego ogrodowy kuzyn, choć równie wartościowy w kuchni. Szczaw ogrodowy wyróżnia się większymi, soczystymi liśćmi i delikatniejszym smakiem.

Co wyróżnia szczaw?

Liście szczawiu to prawdziwa skarbnica wartości odżywczych. Zawierają sporo beta-karotenu, witaminy C, żelaza, wapnia i błonnika pokarmowego. Wystarczy 100 gram liści, by pokryć aż 80% dziennego zapotrzebowania na beta-karoten, który działa jak silny przeciwutleniacz, chroniąc komórki przed starzeniem i nadając piękny koloryt skórze.

Warto pamiętać, że lepsze wchłanianie beta-karotenu zapewni niewielki dodatek tłuszczu. Szczaw dostarcza także rutynę, która wzmacnia naczynia krwionośne i działa antyoksydacyjnie. Przy tym wszystkim jest lekki – 100 gram szczawiu to nieco ponad 20 kalorii.

Pomimo wielu zalet, szczaw najlepiej spożywać z umiarem, bo zawiera kwas szczawiowy, który w nadmiarze może utrudniać wchłanianie wapnia.

Aby zneutralizować jego działanie, warto sięgać po szczaw razem z nabiałem, np. śmietaną czy jajkiem. To także kwasy organiczne obecne w liściach odpowiadają za jego charakterystyczny, kwaskowaty smak.

Zastosowanie w kuchni

Kwaskowaty, orzeźwiający smak szczawiu świetnie urozmaica wiosenne i letnie dania. Do gotowania najlepiej wybierać młode listki, zebrane wczesną wiosną. Przed użyciem trzeba je dokładnie przejrzeć, obciąć końcówki i porządnie opłukać.

Najbardziej znana potrawa ze szczawiem to zupa szczawiowa – serwowana na ciepło lub w formie chłodnika. Warto dodać do niej śmietanę lub jajko, by złagodzić działanie kwasu szczawiowego.

Lekka sałatka z młodych listków
Sosy z liści i łodyżek
Masło szczawiowe
Pasty
Omlety

Szczaw świetnie komponuje się także z gotowanymi ziemniakami, jajkami sadzonymi, drobiem czy rybami. Bez problemu można też zamrozić go na później lub przygotować domowe przetwory.

Jak wybierać i przechowywać?

Świeże liście szczawiu powinny być intensywnie zielone, sprężyste i bez przebarwień. Podczas zakupów unikaj zwiędłych, pożółkłych liści. Jeśli planujesz zbierać szczaw samodzielnie, wybieraj miejsca oddalone od ruchliwych dróg, a do kuchni używaj głównie młodych, miękkich listków.

Ze starszych liści warto usuwać twarde łodygi. Szczaw najlepiej przechowywać w suchym, chłodnym i ciemnym miejscu, by jak najdłużej zachował świeżość.

Przeciwwskazania

Nie każdy może cieszyć się smakiem szczawiu. Osoby z kamieniami nerkowymi, reumatyzmem czy artretyzmem powinny go unikać, ponieważ kwas szczawiowy może nasilać objawy tych schorzeń.

U dzieci nadmiar szczawiu może nawet zahamować wzrost, a u dorosłych powodować bóle stawów czy nerek. Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj wprowadzenie szczawiu do diety z lekarzem.